የአጽናፈ ዓለምን መስመሮች መካከል ማንበብ

ሰው ልጅ ወደዚህ የህልውና መድረክ ከረገጠበት የመጀመሪያ ቅጽበት አንስቶ፣ በማንበብ ተግባር መሃል ሆኖ ነው የሚወለደው። ይህ ማንበብ የፊደላትን ቅንብር ከማረም ባለፈ፣ ህልውናን ራሱን እንደ ጽሑፍ አድርጎ የሚቆጥረው ጥንታዊ አመለካከት ነው። «አንብብ!» የሚለው ትእዛዝ በመጀመሪያ ደረጃ የተነገረው ለመጽሐፍ ገጾች ሳይሆን፣ በልብና በአእምሮ ፊት ለተዘረጋው ሰፊ የፍጥረት ሰሌዳ ነው። የዚህ ሰሌዳ ቁልፍ ደግሞ በእያንዳንዱ የሶላት ረከዓ ውስጥ የምትነበበውና «ኡሙል ኪታብ» (የመጽሐፉ እናት) የሚል ማዕረግ የተሰጣት ሱረቱ ፋቲሃ ናት። ፋቲሃ የአምልኮ ጽሑፍ ብቻ ሳትሆን፤ የአጽናፈ ዓለሙን፣ የባዮሎጂካል ህይወትንና የሰው ልጅ ከጌታው ጋር ያለውን ስውር ኪዳን ምስጢራዊ ኮዶች በውስጧ የያዘች መለኮታዊ ንግግር ናት። በዚህ ጽሑፍ፣ የፈክር አል-ዲን አል-ራዚን ባዮሎጂያዊ ፍጥረታትን አስመልክቶ የሰጠውን ትርጓሜ፣ የኤልማሊሊ ሀምዲ ያዚርን በፋቲሃ ውስጥ ስላለው ኪዳን ያብራራውን ትንታኔ፣ እንዲሁም የሙሀመድ ሀሚዱላህን ታሪክን እንደ አጽናፈ ዓለማዊ አምልኮ አድርጎ የሚመለከተውን ዘዴ በማጀብ፤ አእምሮ፣ ማስተዋልና የኢሕሳን ንቃተ-ህሊና የአጽናፈ ዓለሙን መጽሐፍ መስመሮች እንዴት አንድ በአንድ እንደሚፈቱት እናሰላስላለን።

ፋቲሃ፡ የህልውና መዝገብ የመጀመሪያ ረድፍ

ፈክር አል-ዲን አል-ራዚ ሰፊ በሆነው “መፋቲሁል ጋይብ” በተሰኘው ድንቅ ስራው ሱረቱ ፋቲሃን ሲተረጉም “አል-ሀምዱ ሊላሂ ረቢል-ዓለሚን” (ምስጋና ለአላህ ለዓለማት ጌታ ይገባው) የሚለውን አገላለጽ ማዕከል አድርጎታል። ለእርሳቸው “ዓለሚን” (ዓለማት) የሚለው ቃል በሰማያት፣ በምድርና በመካከላቸው ባለው ብቻ የተወሰነ አይደለም። ዓለም የሚለው ቃል “በሱ የሚታወቅበት” ከሚል ሥርወ-ቃል የመነጨ ሲሆን ከዚህ አንጻር እያንዳንዱ ፍጥረት ከራሱ ያለፈውን የሚያመለክት “አላማ” (ምልክት) ነው። አል-ራዚ ሕይወት የሌለው ተብሎ የሚታሰበው ድንጋይ እንኳን አላህን ያጠራል ሲሉ ለባዮሎጂያዊው ዓለም ልዩ መስኮት ይከፍታሉ። በእርሳቸው ትርጓሜ ውስጥ ዕፅዋት፣ እንስሳት እና የሰው አካል ሕያው የትርጓሜ ገጾች ናቸው። በደም ሥሮቻችን ውስጥ የሚዘዋወረው ደም፣ የልባችን ሪትማዊ ምት፣ የዓይናችን ብርሃን መስበር፣ በሆድ ውስጥ ያለው የምግብ መፈጨት... እነዚህ ሁሉ ባዮሎጂያዊ ክስተቶች በራሳቸው የፊዚዮሎጂ ክስተት ከመሆን ወጥተው በቀጥታ የምህረት፣ የጥበብና የሀይል ምልክቶች (አእያት) ይሆናሉ።

አል-ራዚ የሰውን አፈጣጠር ደረጃዎች የሚገልጹትን አእያት ሲተረጉሙ ከነጠብጣብ ወደ ደም ጨጋ፣ ከደም ጨጋ ወደ ሙድጋ (የታኘከ ሥጋ) የሚደረገውን ሽግግር ከዐደም ወደ ህልውና የሚመጣ ታሪክ አድርገው ሳይሆን፣ መለኮታዊው ፍቃድ ባዮሎጂያዊውን ፍጥረት እንዴት እንደ አንድ ረድፍ ጽሑፍ እንደሚያቀርበው ማረጋገጫ አድርገው ያነቡታል። ለእርሳቸው ፅንሱ በእናቱ ማህጸን ውስጥ ያለበት ሁኔታ በእውነቱ የአጽናፈ ዓለሙ መጽሐፍ እጅግ የተጠናከሩ አንቀጾች አንዱ ነው፤ ምክንያቱም እያንዳንዱ ህዋስ በውስጡ በተሸከመው የጄኔቲክ ኮድ እንደ “የዕድል መዝገብ” ነውና። አል-ራዚ በዚህ ነጥብ ላይ ስለ ባዮሎጂ ያላቸውን ምልከታ እንደ አንድ የተፈጥሮ ሳይንቲስት በቀዝቃዛ ገለጻዎች ሳይሆን እያንዳንዱን የሰውነት ክፍል እንደ “አእያት” (ምልክት) በሚያየው የሙፈሲር ሞቅ ያለ አስተንትኖ ያስተላልፋሉ። ስለ ሰው ዓይን ንብርብሮች ሲናገሩ እንኳ “ማየት” ከሚለው ተግባር በስተጀርባ ያሉትን መለኮታዊ ስሞች (አል-ባሲር) ይጠቅሳሉ። በዚህ መንገድ ባዮሎጂያዊ ንባብ ራሱን የቻለ የተውሒድ ጉዞ ይሆናል።

ኤልማሊሊ ሀምዲ ያዚር ደግሞ “ሀቅ ዲኒ ቁርአን ዲሊ” በተሰኘው ትርጓሜያቸው ፋቲሃን ሲተረጉሙ የአል-ራዚን ይህን ህላዌ-ተኮር (ኦንቶሎጂያዊ) መክፈቻ ወደ አምልኮና ሕግ ልኬት ያሸጋግሩታል። ለእርሳቸው ፋቲሃ በባሪያውና በጌታው መካከል የሚነበብ ጽሑፍ ከመሆን በላይ የሆነች የቃል ኪዳን ሰነድ ናት። “አንተን ብቻ እንገዛለን ካንተም ብቻ እርዳታን እንሻለን” የሚለው ዓረፍተ-ነገር ሰው የራሱን ሀይልና ፍቃድ በጌታው ፍፁም ኃይል ፊት የሚያስቀምጥበት ውል ነው። ኤልማሊሊ “አምልኮ” የሚለውን ጽንሰ-ሀሳብ ወደ ሁሉም የሕይወት ዘርፎች ያሰፋሉ። ለእርሳቸው መተንፈስ፣ ዐይን መጨፍጨፍ፣ አበባን ማየት፣ አልፎ ተርፎም ስለ ባዮሎጂያዊ ህልውናችን ማወቅ እንኳ የአምልኮ አቅም አላቸው፤ እነዚህ ተግባራት በፋቲሃ ውስጥ በጠራ ንቃተ-ህሊና ከተከናወኑ በቂ ነው። በኤልማሊሊ ትርጓሜ ፋቲሃ አንድ ምእመን ከጌታው ጋር በየቅጽበቱ የሚያድሰው የታማኝነት መሐላ ነው። ይህ መሐላ የህልውናን ምስጢራዊ ኮዶች የመፍታት ስልጣንንም አብሮ ያመጣል። ምክንያቱም ማንኛውም ሰው በጌታው አስተዳደግ (ረቡቢያ) ሙሉ በሙሉ በመታመን የሚተሳሰር ከሆነ የአጽናፈ ዓለሙ መስመሮች መሃል ለእርሱ ይከፈታልና።

የአጽናፈ ዓለሙ መጽሐፍና ባዮሎጂያዊ አእያት

የፋቲሃ ሁለተኛ አጋማሽ “ወደ ቀጥተኛው መንገድ ምራን” በሚለው ልመና አማካይነት የቅንነት ጥያቄ ነው። ይህ ጥያቄ መንፈሳዊ አቅጣጫን ብቻ ሳይሆን አጽናፈ ዓለሙን በትክክል የማንበብ ብቃትንም ያካትታል። ምክንያቱም በቀጥተኛው መንገድ ላይ መሆን ማለት ነገሮችን በቦታቸው ማስቀመጥ እና ለእያንዳንዱ ፍጥረት ከአፈጣጠሩ ዓላማ ጋር የሚስማማውን ትርጉም መስጠት ነው። የአል-ራዚ ባዮሎጂያዊ ትርጓሜ በትክክል በዚህ ነጥብ ላይ የአጽናፈ ዓለሙ መጽሐፍ እጅግ ውስብስብ በሆኑት ረድፎች ላይ እጁን ይጭናል። ለምሳሌ አንድ ዛፍ መሬት ላይ መሰካቱን፣ ካርቦን ዳይኦክሳይድን ወደ ኦክስጅን መቀየሩንና ፍሬ መስጠቱን ሲገልጹ ከእነዚህ ሂደቶች ውስጥ አንዳቸውም ቢሆኑ የድንገተኛ አሠራር ውጤት አድርገው አይመለከቱትም። ለእርሳቸው እያንዳንዱ ፍሬ በላዩ ላይ ባለው ቀለም፣ ሽታና ጣዕም መጋረጃዎች ለፈጣሪው ጀሚል (ውበቱ)፣ ረዛቅ (ሲሳይ ሰጪው) እና ራህማን (እጅግ ርህሩህ) ለሆኑት ስሞች መስታወት ይይዛል።

ዛሬ ዘመናዊው ጄኔቲክስ ስለ ዲ.ኤን.ኤ ባለ አራት ፊደላት ኮድ (A, T, G, C) ሲናገር፣ የእስላማዊ አስተንትኖ ባህል እነዚህን ፊደላት “የመለኮታዊ ቃላት ባዮሎጂያዊ ነጸብራቆች” አድርጎ ሊያነባቸው ይችላል። የአል-ራዚ ከዘመናቸው እጅግ በላቀ መልኩ የተዘረጋው አመለካከት ዘመናዊው ሳይንስ ገና ያገኛቸዋል ተብለው ለሚጠበቁ በርካታ እውነቶች ጣቱን ይቀሰራል። እርሳቸው “ሰውን ከነጠብጣብ ፈጠረው” የሚለውን አንቀጽ ሲተረጉሙ በዚያች ነጠብጣብ ውስጥ ላለው “ስውር ፕሮግራም” ትኩረት ይሰጣሉ፤ ይህ ፕሮግራም ዐይኑ ሰማያዊ ወይም ቡናማ ከመሆኑ ጀምሮ እስከ ሰውየው ባህሪ ድረስ ሁሉንም ነገር እንደሚወስን ነገር ግን እውነተኛው ፈጻሚ አላህ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተው ይናገራሉ። በአል-ራዚ ንባብ ውስጥ ባዮሎጂ ምስጢራዊ ሰሌዳ ትሆናለች። እያንዳንዱ ህዋስ የአላህን ተወዳዳሪ የሌለው ጥበብ የሚያውጅ የካሊግራፊ ጽሑፍ ነው። በደም ሥሮቻችን ውስጥ ያሉት ቀይ የደም ህዋሳት ኦክስጅንን መሸከማቸው የራህማንን “እስትንፋስ” ጸጋ በየህዋሱ እየቀረጸ የሚያስታውስ ነው። የሆድ የምግብ መፈጨት ኢንዛይሞች የረዛቅ ስም በኬሚካላዊ ቋንቋ የተጎናጸፈበት መልክ ነው።

በዚህ ንቃተ-ህሊና ወደ ህልውናው መዞር ማለት በፋቲሃ ውስጥ “የዓለማት ጌታ” ስንል የምንገልጸውን “ረብ” የሚለው ባህርይ መገለጫዎችን ማንበብ ነው። ረብ ማለት “የሚያሳድግ፣ ደረጃ በደረጃ የሚያበስል” ማለት ነው። ስለዚህ ባዮሎጂያዊ እድገት፣ አንድ ዚጎት ሕፃን እስኪሆን ድረስ የሚያልፋቸው ደረጃዎች በእውነቱ የረብ ስም ደረጃ በደረጃ መገለጥ ነው። አል-ራዚ ከዚህ የሚደርሱበት መደምደሚያ የዕውቀት ቅድስና ነው። ምክንያቱም የባዮሎጂ ሂደቶችን የሚመረምር ሀኪም ወይም የዕፅዋት ተመራማሪ ቢያውቅም ባያውቅም የአጽናፈ ዓለሙን መጽሐፍ አንድ ገጽ እየገለበጠ ነው። ነገር ግን ለዚህ ገጽ የሚገባውን ክብር መስጠት የሚቻለው እንደ ቁስ አካል ብቻ ሳይሆን ከኋላው ካለው መለኮታዊ ፍቃድ ጋር አብሮ በማንበብ ብቻ ነው። አለበለዚያ ንባቡ ጉድለት ይኖረዋል፤ ዐይን ምስሉን ይይዛል፣ ማስተዋል ግን ትርጉሙን ያጣዋል።

የታሪክ አጽናፈ ዓለማዊ አምልኮ፡ የሀሚዱላህ ዘዴ ጥናት

ሙሀመድ ሀሚዱላህ “እስላም ነቢይ” በተሰኘው ድንቅ ሥራቸው ለታሪክና ለሲራ አጻጻፍ ሥነ-ዘዴያዊ አብዮት አምጥተዋል። ለእርሳቸው ታሪክ የጦርነቶች፣ የስምምነቶችና የሥርወ-መንግሥታት የዘመን ቅደም ተከተል ብቻ አይደለም፤ በአጽናፈ ዓለም ውስጥ ያለው የአምልኮ ሙላት በሰው ልጅ መድረክ ላይ የሚንጸባረቅበት መልክ ነው። ሀሚዱላህ ሲራን ሲተርኩ መልክዓ-ምድርን፣ የአየር ንብረትን፣ የንግድ መንገዶችንና ማህበረሰባዊ አወቃቀሮችን እንደ አንድ አካል ክፍሎች አድርገው ይመለከቷቸዋል። ይህ ሁለንተናዊ እይታ በፋቲሃ ውስጥ ያለው “ዓለማት” የሚለው ጽንሰ-ሀሳብ ታሪካዊ መገለጫ ነው። እንዴት ማለት ነው፤ እያንዳንዱ የሰውነት ህዋስ የአንድ ሜታቦሊዝም አካል እንደሆነ ሁሉ እያንዳንዱ የታሪክ ክስተትም የአንድ አጽናፈ ዓለማዊ አምልኮ አካል ነው።

ለሀሚዱላህ የረሱሉላህ (ሰ.ዐ.ወ) ሕይወት እጅግ ፍጹም በሆነው “ኢንሳን-ካሚል” (ፍጹም ሰው) አማካይነት የአጽናፈ ዓለሙ መጽሐፍ የተነበበበትና የተኖረበት መልክ ነው። የእርሳቸው ሱና የሕግ ድንጋጌዎች ብቻ ሳትሆን ለተፈጥሮ፣ ለእንስሳት፣ ለዕፅዋት፣ ለዘመንና ለቦታ የሚወሰደው አቋም እንዲሁ ከመለኮታዊ ልኬቶች ጋር የሚስማማበት አኳኋን ነው። ሀሚዱላህ ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) የመዲናን ገበያ ማደራጀታቸውን፣ የውሃ ጉድጓዶችን ማሻሻላቸውን፣ አልፎ ተርፎም በጦርነት ጊዜ እንኳ ዛፍ መቁረጥን መከልከላቸውን እንደ “የአጽናፈ ዓለም ሥነ-ምግባር” ምሳሌዎች አድርገው ያቀርባሉ። ይህ ሥነ-ምግባር “የፍርዱ ቀን ባለቤት” ከሚለው አንቀጽ ጋር በጥብቅ የተሳሰረ ነው። ምክንያቱም እያንዳንዱ የአጽናፈ ዓለም ቅንጣት በመጨረሻው የምርመራ ቀን በራሱ ቋንቋ ይመሰክራልና። ሀሚዱላህ ታሪክን በዚህ ንቃተ-ህሊና የሚጽፉት ያለፈውን፣ የአሁኑንና የወደፊቱን በአንድ መለኮታዊ ተገኝነት ውስጥ ያገናኛሉ። የእርሳቸው ዘዴ ጥናት በዐእምሮና በተላልፎ በመጣው እውቀት መካከል ግጭት በማያይ፣ ከዚያም በዘለለ አእምሮን በተልዕኮ ብርሃን ውስጥ በሚያሠራ አስተሳሰብ ላይ የተመሰረተ ነው።

በዚህ ጊዜ የአእምሮ ሚና እጅግ አስፈላጊ ነው። ሀሚዱላህ እጅግ ወሳኝ የሆኑ ታሪካዊ ጉዳዮችን እንኳ በተረጋጋ አእምሮ ሲተነትኑ የአእምሮንም ወሰኖች ያውቃሉ። ለእርሳቸው አእምሮ እንደ ፕሮጀክተር ነው፤ ነገር ግን ፕሮጀክተሩ ሊያበራቸው የማይችላቸውን ቦታዎች ማስተዋልና ተልዕኮ ያሟሏቸዋል። ይህ ደግሞ በፋቲሃ “ሲራጠል-ሙስጠቂም” (ቀጥተኛው መንገድ) ላይ ለመጓዝ ቅድመ-ሁኔታ ነው። ምክንያቱም ትክክለኛው መንገድ በአእምሮ ደረቅ መረጃዎች ብቻ ወይም በስሜታዊ እጅ መስጠት ብቻ አይገኝም። ትክክለኛው መንገድ አእምሮ በተልዕኮ ላይ ሲደገፍ፣ ልብ ለአእምሮ ጓደኛ ሲሆንና ማስተዋል ሁለቱንም ሲመራቸው ነው የሚገለጠው።

አእምሮ፣ ማስተዋልና የኢሕሳን ንቃተ-ህሊና

የአጽናፈ ዓለሙን መስመሮች መካከል ማንበብ የአእምሮ ልምምድ ብቻ ሳይሆን ከዚሁ ጋር ሥነ-ምግባራዊና መንፈሳዊ ንጽህናንም ይጠይቃል። በጥንታዊው ሥነ-ጽሑፍ “ተዝኪያ” እየተባለ የሚጠራው ይህ ንጽህና አእምሮን በተልዕኮ ሚዛን ማመዛዘንና የልብን ሽፋኖች ማንሳት ነው። እዚህ ላይ “ኢሕሳን” የሚለው ጽንሰ-ሀሳብ ወደ ተግባር ይገባል። በታዋቂው የጂብሪል ሀዲስ ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ኢሕሳንን ሲተረጉሙ “አላህን የምታየው እንደሆንህ ሆነህ ልታመልከው ነው፤ አንተ ባታየውም እርሱ ያይሀልና” ብለዋል። ይህ ንቃተ-ህሊና የአጽናፈ ዓለሙን ንባብ ከተራ ፍልስፍናዊ አስተንትኖ የሚለየው መሠረታዊ አካል ነው። አል-ራዚ ባዮሎጂን ሲተረጉሙ ያሳዩት አድናቆት፣ ኤልማሊሊ በእያንዳንዱ የአምልኮ አጋጣሚ የሚሰማቸው ጥልቅ አክብሮት፣ እንዲሁም ሀሚዱላህ ለታሪክ የሰጡት ሁለንተናዊ የአምልኮ አመለካከት በመሰረታቸው የዚህ የኢሕሳን ንቃተ-ህሊና በተለያዩ መስኮች ያሉ ነጸብራቆች ናቸው።

አእምሮ ለሰው ልጅ ከተሰጡት ታላላቅ አደራዎች አንዱ ነው። ሆኖም ዘመናዊው ዘመን አእምሮን መረጃ የማቀናበር ብቃት አድርጎ በመቁጠር ከተቀደሰው አውዱ ነጥሎታል። ነገር ግን በቁርአን ውስጥ አእምሮ የሚገለጸው “ያዕቂሉን” በሚለው ግሥ ሲሆን ይህም ማለት አንድን ነገር ማሰር፣ መያዝና በአጥብቆ መረዳት ማለት ነው። አንድ ባዮሎጂያዊ አካልን የሚመረምረው ሳይንቲስት እሱን በሞለኪውላዊ ትስስሮቹ ብቻ ለማስረዳት ከሞከረ በአእምሮ የመጀመሪያ ደረጃ ላይ ይቆያል። ሆኖም ያው ሳይንቲስት ከእነዚያ ሞለኪውላዊ ትስስሮች በስተጀርባ ያለውን መለኮታዊ ፍቃድ ሲገነዘብ አእምሮውን ከእውነት ጋር አሰረው ማለት ነው። ይህ ማሰር የ“ኢያከ ነዕቡዱ” (አንተን ብቻ እንገዛለን) በማለት የሚጀምረው የኪዳኑ አንጸባራቂ ልኬት ነው።

ማስተዋል (ባሲራህ) ደግሞ የአእምሮ ዐይን ነው። ማስተዋል ከሚታየው በስተጀርባ ያለውን የማይታየውን የመረዳት ችሎታ ነው። አል-ራዚ የአንድን ተክል ፎቶሲንተሲስ ሲገልጹ በድንገት “ይህ የአላህ ላጢፍ (ረቂቁ) ስም መገለጫ ነው” ማለታቸው ማስተዋል ወደ ተግባር የገባበት ቅጽበት ነው። ኤልማሊሊ “አንተን ብቻ እንገዛለን” የሚለውን አገላለጽ ከግለሰባዊ አምልኮ አውጥተው ከመላው አጽናፈ ዓለም የጋራ ዝክር ጋር ማስተሳሰራቸው የማስተዋል ዝላይ ነው። ሀሚዱላህ የበድርን ጦርነት ሲገልጹ የመላእክትን እርዳታ እንደ ታሪካዊ ክስተት መጥቀሳቸውና ይህንን ክስተት እንደ አጽናፈ ዓለማዊ ሥርዓት መገለጫ አድርገው ማየታቸው ከማስተዋል ጋር የተቦካው አእምሮ ውጤት ነው። የዘመናችን ሰው ከሁሉም በላይ የሚያስፈልገው ነገር ይህ የማስተዋል ብርሃን ነው። ምክንያቱም ያለዚህ ብርሃን ሰማያትና ምድር ዝም ብለው የፊዚክስ ሕግጋት ይሆናሉ፤ እነርሱ ግን በየቅጽበቱ የሚታደስ መለኮታዊ ግጥም ናቸው።

የባሪያው ስውር ኪዳንና የህልውና ምስጢራዊ ኮዶች

በፋቲሃ እምብርት ላይ የተቀመጠው “ኢያከ ነዕቡዱ ወ ኢያከ ነስተዒን” (አንተን ብቻ እንገዛለን ካንተም ብቻ እርዳታን እንሻለን) በባሪያውና በጌታው መካከል የሚፈጸመው እጅግ ጥቅጥቅ ያለ ውል ነው። በኤልማሊሊ ሀምዲ ያዚር አባባል ይህ “ስውር ኪዳን” ነው፤ ምክንያቱም ይህ ንግግር በከንፈር ላይ የሚገለጽ ቃል ብቻ ሳይሆን ነፍስ ለአላህ የምትሰጠው ቃል ነው። ይህ ቃል ከተሰጠ ባሪያው የአጽናፈ ዓለሙን መጽሐፍ የማንበብ ሥልጣን በእጁ ይይዛል ማለት ነው። ምክንያቱም “አምልኮ” ከራሱ ጋር “ኺላፋህ” (ምትክነት) የተሰኘውን ተልእኮ ያመጣልና። ሰው በምድር ላይ የአላህ ምትክ (ኸሊፋ) እንደመሆኑ መጠን የአጽናፈ ዓለሙን መስመሮች መካከል እንዲያነብና ይህን ንባብ ወደ በጎ ነገር፣ ወደ ፍትህና ወደ ጥበብ እንዲቀይረው ተጠሪነት አለበት።

የዚህ ንባብ ምስጢራዊ ኮዶች በመላው ፋቲሃ ውስጥ ተደብቀዋል። በስመላህ (በአላህ ስም) ማለት እያንዳንዱን ተግባር በአላህ ስም እንድንጀምር ያዛል፤ ይህ ማለት የባዮሎጂ ምርምሮችን ጨምሮ እያንዳንዱ ድርጊት በምህረትና በእዝንት አላማ መከናወን አለበት ማለት ነው። ሀምድ (ምስጋና) የህልውናው በሙሉ ወደ አላህ ያተኮረ ውዳሴ መሆኑን ይገልጻል፤ ይህ በቤተ-ሙከራ ውስጥ የምንመረምረው ህዋስ እንኳ በራሱ ቋንቋ ፈጣሪውን እንደሚያመሰግን ማወቅ ነው። “ረቢል-ዓለሚን” (የዓለማት ጌታ) የማሳደግ ምስጢር በሁሉም ዓለማት ውስጥ እየተተገበረ መሆኑን ያስታውሰናል። “ራህማንና ራሂም” (እጅግ ርህሩህና በጣም አዛኝ) መሆን ህልውናው በየቅ